ناسیونالیسم (ملی گرایی)

این مقاله، نه اثری انتزاعی یا صرفا نظری، بلکه هشداری روشن و ماندگار است درباره‌ی سازوکارهای ذهنی و اجتماعی که ادراک را منحرف، اندیشه‌ی انتقادی را تضعیف و بذر ستیز را در جوامع می‌کارد.
اورول با تمایزی بنیادین میان «میهن‌پرستی» و «ناسیونالیسم» آغاز می‌کند: میهن‌پرستی، به زعم او، احساسی دفاعی و برآمده از دلبستگی به شیوه‌ی زیست خویش است، حال آن‌که ناسیونالیسم‌، تهاجمی، قدرت‌طلب و مبتنی بر وفاداری بی‌چون‌وچرا به یک ملت، نژاد، مذهب یا ایدئولوژی است. نویسنده سپس به دسته‌بندی انواع ناسیونالیسم-از گونه‌های مثبت و منفی گرفته تا شکل‌های انتقالی آن-می‌پردازد و ریشه‌های روان‌شناختی و رفتاری هر یک را با نگاهی تیزبین تحلیل می‌کند. او در سراسر متن، روشنفکران و کنشگران سیاسی را که در آتش شوق ناسیونالیسم، حقیقت را قربانی همسویی ایدئولوژیک می‌کنند، بی‌پرده به نقد می‌کشد.